مقدمه
صنایع دستی ایران سرشار از هنرهایی است که در طول سال‌ها با ذوق، خلاقیت و مهارت هنرمندان شکل گرفته‌اند. برخی از این هنرها با استفاده از نخ و پارچه، نقش‌هایی زیبا و چشم‌نواز خلق می‌کنند و علاوه بر ارزش تزئینی، بخشی از هویت فرهنگی و تاریخی کشورمان را به نمایش می‌گذارند. هنر ترمه دوزی یکی از همین هنرهای ظریف و ارزشمند است که با ترکیب پارچه‌های سنتی، نخ‌های رنگارنگ و دوخت‌های هنرمندانه، جلوه‌ای متفاوت به محصولات پارچه‌ای می‌بخشد.
ترمه در فرهنگ ایرانی بیشتر با پارچه‌های نفیس و نقش‌دار شناخته می‌شود؛ پارچه‌هایی که طرح‌های اسلیمی، بته‌جقه، گل‌وبوته و نقوش سنتی را در خود جای داده‌اند. در ترمه‌دوزی، هنرمند با استفاده از روش‌های مختلف دوخت و تزئین، به زیبایی این نقوش اضافه می‌کند یا آن‌ها را روی پارچه‌های دیگر بازآفرینی می‌کند.
این هنر در کنار سایر هنرهای سوزن‌دوزی و رودوزی سنتی ایران، ظرفیت زیادی برای تولید محصولات تزئینی و کاربردی دارد. در استان زنجان نیز هنرهای مرتبط با دوخت‌های سنتی و تزئین پارچه، بخشی از فضای صنایع دستی و هنرهای بومی را تشکیل می‌دهند.
اما ترمه‌دوزی دقیقاً چیست؟ چه ابزارهایی برای اجرای آن نیاز داریم؟ این هنر چه تفاوتی با سایر سوزن‌دوزی‌های سنتی دارد و چه کاربردهایی در زندگی امروزی پیدا کرده است؟ در ادامه، به‌صورت کامل با جنبه‌های مختلف این هنر آشنا می‌شویم.
هنر ترمه دوزی چیست؟
هنر ترمه دوزی یکی از شیوه‌های تزئین پارچه در هنرهای سنتی ایرانی است که با استفاده از نخ، سوزن و پارچه‌های نقش‌دار یا ساده انجام می‌شود. در این هنر، هنرمند با اجرای دوخت‌های تزئینی، ایجاد خطوط و برجسته‌سازی بخش‌هایی از طرح، جلوه‌ای زیباتر و گاهی مجلل‌تر به پارچه می‌بخشد.
ترمه از گذشته به‌عنوان پارچه‌ای نفیس و ارزشمند شناخته شده و معمولاً با نقوشی مانند بته‌جقه، گل‌های سنتی، طرح‌های اسلیمی و نقش‌های الهام‌گرفته از طبیعت تزئین می‌شود. در برخی محصولات، از دوخت‌های دستی برای تکمیل و زیباسازی پارچه ترمه استفاده می‌شود و در برخی دیگر، طرح‌های مشابه ترمه روی پارچه‌های مختلف با تکنیک‌های رودوزی اجرا می‌شوند.
نکته مهم این است که ترمه‌دوزی را نباید با خود پارچه‌بافی ترمه یکسان دانست. ترمه‌بافی به فرایند تولید پارچه نقش‌دار مربوط می‌شود، درحالی‌که ترمه‌دوزی به شیوه‌های دوخت و تزئین پارچه اشاره دارد. شناخت این تفاوت به درک بهتر جایگاه این هنر در میان صنایع دستی ایران کمک می‌کند.
از ویژگی‌های مهم این هنر می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- امکان استفاده از طرح‌های متنوع و سنتی ایرانی
- قابلیت ترکیب با نخ‌های رنگی، فلزی و تزئینی
- ایجاد جلوه‌ای هنری و متفاوت روی محصولات پارچه‌ای
- امکان تولید آثار تزئینی و کاربردی
- حفظ و بازآفرینی نقوش و الگوهای سنتی ایرانی
تاریخچه هنر ترمه دوزی در ایران
برای شناخت بهتر هنر ترمه دوزی، ابتدا باید با پیشینه پارچه ترمه و جایگاه آن در فرهنگ ایرانی آشنا شویم. ترمه از جمله پارچه‌های سنتی و نفیسی است که در دوره‌های مختلف تاریخی مورد توجه قرار داشته و به دلیل نقش‌های ظریف، رنگ‌بندی خاص و بافت ارزشمند، جایگاه ویژه‌ای در میان منسوجات ایرانی پیدا کرده است.
در گذشته، پارچه‌های ترمه بیشتر برای تهیه پوشاک فاخر، بقچه، رومیزی، جانماز، پرده و وسایل تزئینی استفاده می‌شدند. استفاده از نقوش پیچیده و رنگ‌های هماهنگ، باعث می‌شد این پارچه‌ها جلوه‌ای متفاوت نسبت به منسوجات معمولی داشته باشند.
با گذشت زمان، هنرمندان برای زیباتر کردن محصولات پارچه‌ای از روش‌های مختلف دوخت و تزئین استفاده کردند. این روند باعث شد تکنیک‌های متنوعی برای ترکیب پارچه‌های نقش‌دار با نخ‌های تزئینی شکل بگیرند.
البته تاریخچه پارچه‌بافی ترمه و تاریخچه تکنیک‌های ترمه‌دوزی را نباید کاملاً یکسان در نظر گرفت؛ زیرا روش‌های مختلف رودوزی و تزئین پارچه در مناطق مختلف ایران پیشینه و ویژگی‌های مستقلی دارند.
در مجموع، هنر ترمه دوزی را می‌توان بخشی از جریان گسترده هنرهای پارچه‌ای ایران دانست که با تکیه بر نقوش سنتی، ظرافت دست و سلیقه هنرمندان، در طول زمان به شکل‌های متنوعی ادامه پیدا کرده است.
مهم‌ترین ویژگی‌های هنر ترمه دوزی
آنچه ترمه‌دوزی را از بسیاری از تزئینات معمولی پارچه متمایز می‌کند، ترکیب ظرافت بصری با هویت سنتی نقوش ایرانی است. در این هنر، تنها زیبایی پارچه اهمیت ندارد؛ بلکه نحوه اجرای دوخت، انتخاب رنگ و هماهنگی میان اجزای مختلف طرح نیز نقش مهمی در کیفیت اثر نهایی دارند.
مهم‌ترین ویژگی‌های این هنر عبارت‌اند از:
۱. استفاده از نقوش سنتی ایرانی
یکی از جذاب‌ترین بخش‌های هنر ترمه دوزی، استفاده از طرح‌هایی است که ریشه در فرهنگ و هنر ایران دارند. بته‌جقه، گل‌های شاه‌عباسی، اسلیمی، گل‌وبوته و نقوش هندسی از جمله طرح‌هایی هستند که می‌توان در محصولات مرتبط با ترمه مشاهده کرد.
۲. تنوع در رنگ‌بندی
ترمه‌های سنتی معمولاً با رنگ‌های غنی و چشم‌نواز شناخته می‌شوند. رنگ‌هایی مانند قرمز لاکی، زرشکی، سبز، سرمه‌ای، طلایی و کرم در بسیاری از نمونه‌ها دیده می‌شوند.
۳. ظرافت و دقت در دوخت
در اجرای دوخت‌های تزئینی، کوچک‌ترین جزئیات می‌توانند بر ظاهر نهایی اثر تأثیر بگذارند. به همین دلیل، ترمه‌دوزی به دقت، حوصله و تسلط بر تکنیک‌های مختلف نیاز دارد.
۴. قابلیت ترکیب با هنرهای دیگر
ترمه‌دوزی را می‌توان با هنرهایی مانند سوزن‌دوزی، سرمه‌دوزی، قلاب‌دوزی و سایر روش‌های تزئین پارچه ترکیب کرد. البته هرکدام از این تکنیک‌ها ساختار و روش اجرای مخصوص خود را دارند.
۵. کاربرد تزئینی و کاربردی
محصولات ترمه‌دوزی‌شده فقط برای نمایش و تزئین ساخته نمی‌شوند. از این هنر می‌توان برای تولید وسایل کاربردی خانه، پوشاک، لوازم جانماز و هدایای سنتی نیز استفاده کرد.
ابزار و وسایل مورد نیاز برای هنر ترمه دوزی
برای اجرای هنر ترمه دوزی به ابزارهای پیچیده و صنعتی نیاز نیست؛ اما انتخاب وسایل مناسب می‌تواند تأثیر زیادی بر کیفیت، سرعت و ظرافت کار داشته باشد. بسیاری از این ابزارها در هنرهای دیگر سوزن‌دوزی نیز استفاده می‌شوند.
در ادامه با مهم‌ترین وسایل موردنیاز آشنا می‌شویم.
۱. پارچه ترمه یا پارچه مناسب رودوزی
مهم‌ترین بخش کار، انتخاب پارچه‌ای است که قرار است روی آن دوخت انجام شود. پارچه ترمه به دلیل نقوش زیبا و بافت خاص خود، یکی از گزینه‌های جذاب برای این هنر است.
البته بسته به نوع طرح و تکنیک اجرا، می‌توان از پارچه‌های مخمل، کتان، پنبه‌ای و سایر پارچه‌های مناسب نیز استفاده کرد.
۲. سوزن مخصوص دوخت
سوزن باید متناسب با ضخامت پارچه و نوع نخی انتخاب شود که برای دوخت استفاده می‌کنید. سوزن‌های ظریف برای پارچه‌های نازک و سوزن‌های ضخیم‌تر برای نخ‌های تزئینی و پارچه‌های سنگین مناسب‌تر هستند.
۳. نخ‌های رنگی و تزئینی
نخ یکی از مهم‌ترین عناصر در زیبایی محصولات ترمه‌دوزی است. بسته به سبک کار می‌توان از نخ‌های ابریشمی، پنبه‌ای، پلی‌استر و نخ‌های فلزی تزئینی استفاده کرد.
انتخاب رنگ نخ باید با رنگ زمینه پارچه و نقوش اصلی هماهنگ باشد تا نتیجه نهایی ظاهری زیبا و متعادل داشته باشد.
۴. کارگاه یا قاب گلدوزی
قاب گلدوزی کمک می‌کند پارچه هنگام دوخت ثابت بماند و از جمع شدن یا چروک شدن آن جلوگیری شود. استفاده از قاب، به‌خصوص برای اجرای طرح‌های ظریف و پرجزئیات، بسیار کاربردی است.
۵. قیچی ظریف و ابزار علامت‌گذاری
برای بریدن نخ‌های اضافی، به قیچی تیز و کوچک نیاز دارید. همچنین می‌توان از مدادهای مخصوص پارچه یا ابزارهای قابل پاک شدن برای انتقال طرح روی پارچه استفاده کرد.
۶. کاربن یا الگوی طراحی
اگر قصد اجرای یک طرح مشخص را دارید، می‌توانید ابتدا نقشه را روی کاغذ طراحی کنید و سپس با استفاده از روش مناسب، آن را به پارچه منتقل کنید. این کار باعث می‌شود تناسب نقوش و محل قرارگیری آن‌ها بهتر حفظ شود.
روش اجرای هنر ترمه دوزی چگونه است؟
اجرای هنر ترمه دوزی به مهارت، دقت و انتخاب درست مواد اولیه نیاز دارد. اگرچه روش کار با توجه به نوع محصول و تکنیک مورد استفاده متفاوت است، اما به‌طور کلی می‌توان مراحل آن را به چند بخش تقسیم کرد.
مرحله اول: انتخاب پارچه و طرح
در ابتدا باید پارچه مناسب را انتخاب کنید. سپس با توجه به ابعاد محصول، رنگ زمینه و سبک موردنظر، طرحی متناسب انتخاب می‌شود. برای شروع بهتر است از نقوش ساده استفاده کنید تا کنترل بهتری روی مراحل دوخت داشته باشید.
مرحله دوم: انتقال طرح روی پارچه
پس از انتخاب نقشه، نوبت به انتقال آن روی پارچه می‌رسد. در این مرحله باید دقت کنید که طرح در محل مناسب قرار بگیرد و فاصله آن از لبه‌های پارچه متناسب باشد.
مرحله سوم: انتخاب نخ و رنگ‌بندی
در این مرحله نخ‌های موردنیاز براساس رنگ پارچه و نقشه انتخاب می‌شوند. هماهنگی میان رنگ‌ها اهمیت زیادی دارد؛ زیرا استفاده نامناسب از رنگ‌های متضاد یا بیش از حد متنوع ممکن است زیبایی طرح را کاهش دهد.
مرحله چهارم: اجرای دوخت
هنرمند با استفاده از سوزن و نخ، بخش‌های مختلف طرح را اجرا می‌کند. نوع دوخت به سبک اثر بستگی دارد و ممکن است از دوخت‌های خطی، تزئینی یا برجسته استفاده شود.
مرحله پنجم: تکمیل و پرداخت نهایی
در پایان، نخ‌های اضافی جدا می‌شوند، پشت کار بررسی می‌شود و در صورت نیاز لبه‌های پارچه و بخش‌های مختلف محصول تکمیل می‌شوند. توجه به این مرحله باعث می‌شود محصول نهایی تمیزتر و بادوام‌تر باشد.
انواع دوخت‌های مورد استفاده در هنر ترمه دوزی
یکی از عواملی که باعث تنوع در محصولات ترمه‌دوزی می‌شود، استفاده از تکنیک‌های مختلف دوخت است. برخی از این دوخت‌ها برای ایجاد خطوط و حاشیه‌ها استفاده می‌شوند و برخی دیگر برای برجسته کردن نقوش و ایجاد جلوه‌های تزئینی کاربرد دارند.
۱. دوخت زنجیره‌ای
در دوخت زنجیره‌ای، حلقه‌های متصل به یکدیگر ایجاد می‌شوند و در نهایت حالتی شبیه زنجیر روی پارچه شکل می‌گیرد. این روش برای اجرای خطوط منحنی، حاشیه‌ها و بخش‌هایی از نقوش گل‌دار کاربرد دارد.
۲. دوخت ساتن
این دوخت با قرار دادن بخیه‌های نزدیک به هم روی سطح پارچه انجام می‌شود و باعث پوشیده شدن بخش مشخصی از طرح با نخ می‌شود. دوخت ساتن برای پر کردن گلبرگ‌ها، برگ‌ها و قسمت‌های کوچک نقوش بسیار مناسب است.
۳. دوخت ساقه‌دوزی
ساقه‌دوزی یکی از روش‌های رایج برای اجرای خطوط باریک و منحنی است. از این تکنیک می‌توان برای دوخت ساقه گل‌ها، شاخه‌ها و حاشیه‌های تزئینی استفاده کرد.
۴. سرمه‌دوزی
سرمه‌دوزی یکی از هنرهای ارزشمند رودوزی سنتی ایران است که در آن از نخ‌ها و نوارهای فلزی تزئینی، معمولاً با جلوه طلایی یا نقره‌ای، استفاده می‌شود. این هنر را می‌توان در کنار پارچه ترمه برای تولید محصولات نفیس و مجلل به کار برد.
البته سرمه‌دوزی تکنیکی مستقل است و نباید آن را با تمام روش‌های ترمه‌دوزی یکسان دانست.
۵. دوخت‌های برجسته
در برخی آثار تزئینی، هنرمند از تکنیک‌هایی استفاده می‌کند که باعث ایجاد حجم و برجستگی روی سطح پارچه می‌شوند. این روش‌ها برای تأکید بر بخش‌های خاصی از نقشه و افزایش جذابیت بصری محصول کاربرد دارند.
هنر ترمه دوزی زنجان و جایگاه آن در صنایع دستی منطقه
استان زنجان یکی از مناطق شناخته‌شده ایران در زمینه تولید صنایع دستی است. هنرهایی مانند ملیله‌کاری، چاقوسازی، مسگری، چاروق‌دوزی و برخی هنرهای مرتبط با پارچه و رودوزی، بخشی از هویت فرهنگی این استان را تشکیل می‌دهند.
در کنار این هنرهای شناخته‌شده، دوخت‌های سنتی و تزئین پارچه نیز می‌توانند در تولید محصولات بومی و کاربردی نقش داشته باشند. هنر ترمه دوزی زنجان را نیز می‌توان در همین چارچوب بررسی کرد؛ یعنی استفاده از پارچه‌های سنتی و نقوش ایرانی برای تولید آثار تزئینی و محصولاتی با هویت فرهنگی.
البته باید به این نکته توجه داشت که ترمه‌دوزی به‌عنوان یک هنر مستقل و اختصاصی زنجان شناخته نمی‌شود و برای نسبت دادن یک سبک یا تکنیک مشخص به این استان، باید به شواهد تاریخی و مستندات محلی تکیه کرد. بنابراین بهتر است هنر ترمه دوزی زنجان را در کنار ظرفیت‌های هنرهای پارچه‌ای و رودوزی منطقه معرفی کنیم، نه اینکه تمام ویژگی‌های ترمه‌دوزی ایرانی را مختص زنجان بدانیم.
ارتباط ترمه‌دوزی با هنرهای سنتی زنجان
هنرهای سنتی زنجان از نظر مواد اولیه و شیوه اجرا تنوع زیادی دارند. برخی از آن‌ها بر پایه فلزکاری شکل گرفته‌اند و برخی دیگر با استفاده از چرم، پارچه و مواد طبیعی تولید می‌شوند.
ترکیب پارچه‌های نقش‌دار با دوخت‌های تزئینی می‌تواند زمینه مناسبی برای طراحی محصولات جدید با الهام از فرهنگ این منطقه فراهم کند. برای مثال، هنرمندان می‌توانند از نقوش سنتی ایرانی در تولید رومیزی، جانماز، کیف پارچه‌ای و محصولات دکوراتیو استفاده کنند.
این رویکرد علاوه بر ایجاد تنوع در محصولات صنایع دستی، فرصتی برای معرفی هنرهای پارچه‌ای به مخاطبان جدید فراهم می‌کند.
نقش هنر ترمه دوزی در توسعه صنایع دستی زنجان
توجه به هنرهای پارچه‌ای و تزئینی می‌تواند به گسترش تنوع محصولات صنایع دستی استان کمک کند. در شرایطی که بسیاری از خریداران به دنبال هدایای خاص، محصولات دست‌ساز و وسایل دکوراتیو متفاوت هستند، تولید آثار پارچه‌ای با الهام از نقوش سنتی می‌تواند ظرفیت اقتصادی مناسبی داشته باشد.
از سوی دیگر، آموزش این هنرها به علاقه‌مندان و فراهم کردن فرصت فروش برای هنرمندان محلی، می‌تواند به انتقال مهارت‌های سنتی و ایجاد فرصت‌های شغلی کمک کند.
در واقع، ارزش هنر ترمه دوزی تنها در زیبایی محصولات آن خلاصه نمی‌شود؛ بلکه این هنر می‌تواند راهی برای پیوند دادن سلیقه امروزی با زیبایی‌شناسی سنتی ایران باشد.
کاربردهای هنر ترمه دوزی در زندگی امروزی
با وجود تغییر سبک زندگی و گسترش محصولات صنعتی، هنرهای سنتی همچنان در دکوراسیون داخلی، پوشاک و تولید هدایای خاص جایگاه خود را حفظ کرده‌اند. هنر ترمه دوزی نیز به دلیل تنوع طرح و امکان استفاده از رنگ‌ها و نخ‌های مختلف، کاربردهای متعددی دارد.
مهم‌ترین کاربردهای این هنر عبارت‌اند از:
- رومیزی و رانر: استفاده از پارچه‌های ترمه و دوخت‌های تزئینی برای تهیه رومیزی، رانر و پوشش میزهای پذیرایی.
- جانماز و سجاده: تزئین محصولات مذهبی با نقوش سنتی و دوخت‌های ظریف.
- کوسن و وسایل دکوراتیو: استفاده از پارچه‌های ترمه‌دوزی‌شده برای تولید کوسن، قاب‌های تزئینی و پوشش وسایل دکوری.
- کیف‌های پارچه‌ای: طراحی کیف‌های سنتی و مدرن با ترکیب پارچه ترمه و دوخت‌های دستی.
- پوشاک و اکسسوری: استفاده از بخش‌های تزئین‌شده پارچه برای تولید لباس، شال، کیف دستی و سایر محصولات جانبی.
- هدایای سنتی: تولید محصولاتی مانند جعبه‌های پارچه‌ای، ست‌های هدیه و وسایل تزئینی مناسب مناسبت‌های مختلف.
یکی از مزیت‌های مهم این کاربردها، امکان ترکیب هنر سنتی با طراحی امروزی است. برای مثال، استفاده از نقوش بته‌جقه در یک کیف ساده یا ترکیب پارچه ترمه با طراحی مینیمال می‌تواند محصولی جذاب برای نسل جوان ایجاد کند.
تفاوت هنر ترمه دوزی با سایر هنرهای سوزن‌دوزی
در نگاه اول ممکن است ترمه‌دوزی با هنرهایی مانند سرمه‌دوزی، گلدوزی یا پته‌دوزی شباهت داشته باشد؛ زیرا در تمام این هنرها از نخ، سوزن و پارچه برای ایجاد نقوش تزئینی استفاده می‌شود. بااین‌حال، هرکدام از آن‌ها ویژگی‌ها و روش اجرای مخصوص خود را دارند.
| نام هنر | ویژگی اصلی | کاربرد رایج |
|---|---|---|
| ترمه‌دوزی | تزئین پارچه و محصولات ترمه با دوخت‌های هنری | رومیزی، جانماز و محصولات دکوراتیو |
| سرمه‌دوزی | استفاده از نخ‌ها و نوارهای فلزی تزئینی | لباس، تابلو و وسایل تزئینی |
| پته‌دوزی | دوخت نقوش سنتی روی پارچه عریض پشمی | رومیزی، پرده و پوشش تزئینی |
| گلدوزی | ایجاد طرح با نخ‌های رنگی روی پارچه | لباس، کیف و وسایل دکوری |
| سوزن‌دوزی | ایجاد نقوش مختلف با تکنیک‌های متنوع سوزن و نخ | پوشاک و محصولات پارچه‌ای |
شناخت این تفاوت‌ها به علاقه‌مندان کمک می‌کند هنگام خرید محصولات سنتی یا یادگیری یک هنر جدید، انتخاب دقیق‌تری داشته باشند.
چگونه هنر ترمه دوزی را یاد بگیریم؟
یادگیری هنر ترمه دوزی می‌تواند برای افرادی که به هنرهای دستی، طراحی و تولید محصولات تزئینی علاقه دارند، تجربه‌ای لذت‌بخش و حتی درآمدزا باشد. برای شروع لازم نیست مهارت حرفه‌ای در خیاطی یا سوزن‌دوزی داشته باشید؛ کافی است با ابزارهای اولیه و چند تکنیک ساده آشنا شوید.
برای یادگیری بهتر این هنر می‌توانید مراحل زیر را دنبال کنید:
- آشنایی با ابزارها: ابتدا سوزن، نخ، پارچه مناسب و قاب گلدوزی تهیه کنید.
- تمرین دوخت‌های پایه: دوخت‌های ساده مانند زنجیره‌ای، ساقه‌دوزی و ساتن را تمرین کنید.
- انتخاب طرح‌های ساده: برای شروع از نقوش کوچک مانند گل، برگ و بته‌جقه استفاده کنید.
- تمرین ترکیب رنگ‌ها: هماهنگی رنگ نخ با پارچه را یاد بگیرید تا آثار شما ظاهر حرفه‌ای‌تری پیدا کنند.
- ساخت محصولات کوچک: پس از تسلط نسبی، محصولاتی مانند رومیزی کوچک، کیف پارچه‌ای یا قاب تزئینی تولید کنید.
شرکت در دوره‌های آموزشی صنایع دستی و استفاده از آموزش‌های تصویری نیز می‌تواند روند یادگیری را سریع‌تر کند. مهم‌ترین نکته در این مسیر، تمرین مداوم و توجه به جزئیات است.
جمع‌بندی؛ هنر ترمه دوزی، پیوند زیبایی و اصالت ایرانی
هنر ترمه دوزی یکی از جلوه‌های زیبای هنرهای پارچه‌ای ایران است که با ترکیب نقوش سنتی، نخ‌های تزئینی و دوخت‌های ظریف، محصولاتی چشم‌نواز و ارزشمند خلق می‌کند. این هنر در کنار پارچه‌بافی ترمه و سایر روش‌های رودوزی سنتی، بخشی از میراث هنری و فرهنگی کشورمان را تشکیل می‌دهد.
از رومیزی و جانماز گرفته تا کیف‌های پارچه‌ای، کوسن و وسایل دکوراتیو، ترمه‌دوزی کاربردهای متنوعی در زندگی امروزی پیدا کرده است. همچنین فروشگاه هنرچینو با امکان ترکیب این هنر با طراحی مدرن، فرصت مناسبی برای تولید محصولات جدید و جذب مخاطبان جوان فراهم می‌کند.
در زنجان نیز ظرفیت‌های ارزشمندی برای توسعه و معرفی هنرهای پارچه‌ای و تزئینی وجود دارد. توجه به این ظرفیت‌ها، حمایت از هنرمندان محلی و آموزش مهارت‌های سنتی می‌تواند به حفظ و گسترش صنایع دستی منطقه کمک کند.
در نهایت، حفظ هنرهایی مانند ترمه‌دوزی تنها به معنای نگهداری از یک روش قدیمی دوخت نیست؛ بلکه تلاشی برای زنده نگه داشتن بخشی از هویت فرهنگی ایران و انتقال زیبایی‌های هنر سنتی به نسل‌های آینده است.